جديدترين اخبار و مقالات پيرامون افغانستان  

 

   Fresh News & Article About Afghanistan

چاپ صفحه

نقش کوپراتیف‏ ها در رشد و توسعه زراعتی

(شنبه > 4 میزان 1388)

در بسياري از كشورها، با اهميت دادن به فعالیت های كوپراتيفي به عنوان بخشي از اقتصاد يك مملكت، كوپراتيف ها به تدريج جايگاه خود را در بين مردم پيدا كرده و رشد و توسعه يافته اند؛ از جمله می توان به كوپراتيف هاي زراعتی اشاره کرد كه با توجه به این که افغانستان یک کشور زراعتی است و نزدیک به 80 درصد مردم زراعت پیشه هستند، ایجاد و انکشاف فعالیت های این کوپراتیف ها نقش عمده اي در انکشاف پايدار زراعت دارد.

کوپراتیف طبق تعریف ارائه شده آن، به اجتماعی از افراد یا تعدادی از گرو پ ها و مؤسسات مستقل و خودمختار تلقی می شود که برای هدفی مشخص ـ یعنی بهبود وضع اقتصادی و اجتماعی اعضا ـ با رعایت اصول کمک به خود، توسط خود و با مسئولیت خود تشکیل می گردد.

از جمله اقدامات صورت گرفته توسط كوپراتيف ها در خصوص انکشاف پايدار در بخش زراعت مي توان موارد زير را نام برد:

الف) تامين وسايل مورد نياز زراعت:

يكي از مهم ترين وظايف كوپراتيف هاي زراعتي تامين مايحتاجي از قبيل كود، سم و بذر اصلاح شده به قيمت مناسب و توزيع به موقع آن است. علاوه بر اين نقش مهم كوپراتيف ها بالا بردن ضريب مكانيزاسيون زراعتی مي باشد؛ با توجه به اين كه اين ضريب در برخي كشورها نسبت به ساير كشورها بسيار پايين است، كوپراتيف ها از طريق راه اندازي سيستم اجاره اي ماشين آلات در قالب تشكل هاي مكانيزاسيون، اقدامات مناسبي انجام داده‌اند.

 ب) اعتبارات:

    شركت هاي كوپراتيفي يا از طريق منابع داخلي خود و يا با همكاري ساير بانك ها و موسسات اعتباري نقش عمده اي در تامين اعتبارات مورد نياز كشاورزان دارند.

ج) بازاريابي جهت فروش محصولات زراعتي:

شركت هاي كوپراتيفي به عنوان كارگزار بخش خصوصی و یا دولتي و بر اساس قوانين و دستورالعمل ها، اقدام به خريد محصولات زراعتي به صورت تضميني مي نمايند. همچنين این شرکت ها با ديگر سازمان هاي اقتصادي ارتباط و مناسبات رو به توسعه برقرار كرده كه اين ارتباط باعث مي شود بازارهاي مناسب و مطمئن پيدا كنند، در نتيجه توان اقتصادي خود را تقويت كرده و به علاوه با شرايط آسان تري از منابع و امكانات ديگر سازمان ها استفاده كنند.

 با توجه به اين كه اصل ششم از اصول بين المللي كوپراتيف به كليه كوپراتيف ها توصيه كرده كه با ساير كوپراتيف ها و نيز سازمان ها و موسسات مختلف ارتباط برقرار كرده و از امكانات محصولات و خدمات يك ديگر استفاده برابر و منطقي نمايند، از اين راه كوپراتيف ها قادر خواهند بود به عنوان يك سازمان اقتصادي روز به روز خود را توان مندتر از گذشته كنند و از لحاظ منابع انساني و مادي رشد و توسعه يابند.

د) صنايع تبديلي و تكميلي:

ميزان ضايعات محصولات زراعتي در بسياري از كشورها به خصوص در كشورهاي عقب مانده و در حال توسعه بسيار زياد است كه با اين مقدار ضايعات، مي توان غذاي ميليون ها نفر را تامين كرد كه قسمت عمده اين مشكل به دليل ناكافي بودن صنايع تبديلي و تكميلي محصولات زراعتي است كه بايد كوپراتيف ها اين واقعيت را بيش از پيش لمس نموده و در اين زمينه سرمايه گذاري كنند و نسبت به توسعه كوپراتيف هاي صنايع تبديلي و تكميلي با اهداف زير اقدام نمايند:

1ـ كاهش ضايعات و افزايش ارزش محصولات زراعتی

2ـ ايجاد اشتغال با توجه به كثرت فارغ التحصيلان جوياي كار در رشته هاي مختلف بخش.

3ـ توسعه صادرات و تأمین عواید از راه صدور محصولات توليدي.

4ـ جلوگيري از ورود اقلام محصولات توليدي صنايع تبديلي به كشور و جلوگيري از خروج ارز.

5ـ گسترش پژوهش هاي كاربردي و دستيابي به دانش توليد و تكنالوژي مطلوب، زيرا كه پايه هر ساختن، شناختن است.

6ـ توسعه و ايجاد مراكز اطلاع رساني تخنیکی.

7ـ توسعه و تعميم صحت مواد غذايي.

8ـ جلوگيري از نوسانات شديد قيمت ها.

و) يك پارچه سازي اراضي:

   كوچك بودن و پراكنده گي قطعات زراعي امكان استفاده بهينه و مناسب از تكنيك هاي پيش رفته و ماشين آلات را محدود مي كند و تجهيز زيرساخت ها و بهره برداري صحيح از منابع آب و خاك را مشكل و حتي غيرممكن مي سازد. با اين كه يكي از اهداف كوپراتيف هاي زراعتی يك پارچه سازي اراضي زراعي در قالب قطعات فني و اقتصادي و ايجاد بستر مناسب جهت اجراي طرح هاي تجهيز و نوسازي و اجراي شبكه هاي فرعي آبياري و زه كشي و استفاده از سيستم هاي مدرن آبياري از قبيل سيستم هاي تحت فشار در نهايت انکشاف پايدار زراعت است، از اين رو ايجاد و گسترش كوپراتيف هاي زراعتی موجب يك پارچگي اراضي و تجهيز و نوسازي مزارع و بالطبع ايجاد زمينه لازم جهت اجراي شبكه هاي مناسب آب در مزارع خواهد شد و اثرات غيرقابل انكاري بر بهينه كردن مصرف آب و افزايش بازده محصولات زراعت خواهد داشت.

 هـ) آموزش و ترويج:

شركت هاي كوپراتيف روستايي مي توانند با ايجاد واحدهاي مشاوره و راهنمايي نسبت به آموزش و ترويج شيوه هاي نوين زراعت، افزايش درآمد كشاورزان، افزايش بهره وري در بخش زراعت و سازمان دهي به وضعيت عرضه محصولات زراعتی اقدام نمايند.

 سازمان خواربار ملل متحد (FAO) در اجلاس منطقه اي مورخ بيست و يكم فبروري 1991 در بانكوك، ايجاد واحدهاي مشاوره و راهنمايي در شركت هاي كوپراتيفي زراعتی را به عنوان يكي از استراتژي هاي انکشاف زراعت به حساب آورده كه در صورت ايجاد اين واحدها در كوپراتيف ها، احتمال مي رود آن ها از حمايت هاي تخصصي و مالي سازمان ملل بهره مند شوند.

نگاهی بر فعالیت های کوپراتیف های زراعتی در افغانستان:

کوپراتیف های زراعتی، تشکل هایی است که سابقه ای بسیار طولانی در کشور ما دارند و در زمان های گذشته، نقش و حضور چشم گیری در اجتماع افغانستان داشته اند. در این میان بسیاری از دهاقین، مشکلات زراعتی خود را در مراحل کاشت، داشت و برداشت محصولات زراعتی از قبیل تهیه بذر، کود، نگه داری، جمع آوری و... از طریق کوپراتیف های زراعتی که به  صورت محلی تشکیل می شدند، حل می نمودند و حتی محصولات خود را از همین طریق و با نرخی ثابت به فروش می رساندند که بسیار به صرفه بود.

اولين کوپراتيف زراعتی، در زمان ظاهر شاه، در شهر پل خمری ولايت بغلان، تحت نام کوپراتيف پکه آغاز به فعاليت کرد. در همان وقت هم يکی از اهداف کوپراتيف ها، منسجم ساختن دهاقين و شريک ساختن سرمايه شان به منظور رشد و انکشاف امور زراعتی بود، ولی باید گفت  اوج فعالیت های کوپراتیف های زراعتی به زمان ریاست جمهوری داوودخان برمی گردد که بانک انکشاف زراعتی به عنوان یک منبع مالی بسیار مهم، پشتیبان کوپراتیف های زراعتی و دهاقین کشور بود؛ اما کوپراتیف ها در طول چندین دهه جنگ خانمان سوز در کشور متحمل خسارات فراوانی شده و به عبارتی دیگر، از بین رفتند.

در این میان، با روی کار آمدن دولت جدید و سقوط رژیم طالبان در کشور، این امیدواری وجود داشت تا دولت و به خصوص وزارت های سکتور اقتصاد، با توجه ویژه به بازسازی کوپراتیف ها و کمک های همه جانبه مالی و امکاناتی به آن ها، گام های مفیدی را در راستای رشد و توسعه زراعت که کلید اقتصاد کشور است، بردارند؛ ولی متأسفانه باید گفت که از یک سو توجه به کوپراتیف ها مورد توجه مسئولین نبوده و از سویی دیگر، بانک انکشاف زراعتی که یگانه حامی و پشتیبان مالی کوپراتیف های زراعتی بود نیز منحل گردید؛ به این وسیله، کوپراتیف های زراعتی تا حال نتوانسته اند پس از یک دوره طولانی رکود، دوباره شکل گرفته و سر پا ایستاده شوند.

اما شاید مسئولین بخش اقتصادی به خصوص در وزارت زراعت بگویند که طی سال های گذشته فعالیت های کوپراتیف های زراعتی در کشور، رونق قابل توجهی گرفته و این اتحادیه ها، دوباره فعالیت های صنفی خود را از سر گرفته اند، ولی باید گفت رونق و جان گرفتن فعالیت های کوپراتیفی به خصوص در بخش زراعت، تا حال خیالی بیش نبوده و نمی توان فعالیت های جزئی و بی روح برخی کوپراتیف های زراعتی را جان گرفتن این فعالیت های قلم داد کرد، بلکه باید گفت که کوپراتیف های زراعتی برای فعال شدن، هم چنان با مشکلات عدیده و بزرگی روبه رو هستند.                          

از سویی دیگر، به دلیل این که آموزش و راهنمایی های لازم وجود نداشته و دهاقین کشور، خیری از فعالیت های کوپراتیفی در بخش زراعت ندیده اند، از یک طرف با چه گونه گی این فعالیت ها آشنایی نداشته و از طرف دیگر، علاقه ای به شرکت در چنین کوپراتیف هایی ندارند؛ زیرا به عقیده آن ها، کوپراتیف ها نمی توانند هیچ دردی را درمان کنند.

به هر حال، وزارت زراعت و سایر وزارت های بخش اقتصادی کشور، تا حال آن چنان که باید به نقش نظارت کننده، راهنما و حمایت کننده کوپراتیف زراعتی، توجه ننموده و به موانع موجود بر سر راه انکشاف فعالیت های این بخش که به مشکلات مالی و تخنیکی خلاصه می شود، رسیده گی نکرده اند؛ از این رو، کوپراتیف زراعتی در سراسر کشور به مانند جسدی ضعیف و ناتوان می مانند که حتی قدرت برخواستن را ندارنند و به همین دلیل، همه ساله تاجرانی سودجو و سوءاستفاده گر با استفاده از ضعف کوپراتیف های زراعتی، به راحتی به دهاقین کشور صدمه زده، محصولات زراعتی آن ها را به قیمت های بسیار ارزان خریداری نموده و به خارج از کشور قاچاق می کنند که در نتیجه آن، دهاقین حتی نمی توانند از درک فروش محصولات خود، مصارف خویش تکمیل کنند؛ چه رسد به این که به سودی نیز دست یابند.

با این وجود، از آن جایی که کلید رشد و خودکفایی اقتصادی کشور در دستان زراعین است، مسئولین وزارت زراعت و دیگر مسئولین اقتصادی کشور و در کنار آن ها بخش خصوصی، باید توجه به کوپراتیف های زراعتی را در اولویت برنامه های خود قرار داده و با سرمایه گذاری و توجه به این بخش، هم به رشد و شکوفایی اقتصاد افغانستان کمک کنند و هم به سودی سرشار در درازمدت دست یابند؛ باید با کمک های مالی و تخنیکی گسترده، به بدن نحیف و فرطوط کوپراتیف های زراعتی و به تبع آن زراعت کشور، جانی تازه بخشیده شود تا بتوانیم از موانع موجود در بخش رشد و خودکفایی زراعتی و اقتصادی، گذر کنیم.

 

بازگشت به صفحه قبلی

   جديدترين اخبار و مقالات پيرامون افغانستان  

 

   Fresh News & Article About Afghanistan